İşletmenizi hırsızlık veya dolandırıcılıkla suçlayan bir yorum, bir müşterinin hizmeti beğenmediğini söylemesinden çok farklı sonuçlar doğurabilir. Potansiyel müşteriler, web sitenize girmeden önce bu suçlamayı görebilir. İlk tepkiniz yorumun hemen kaldırılmasını istemek veya dava açacağınızı bildirmek olabilir.

Yanıt vermeden önce üç soruyu ayırın: Yorum tam olarak ne anlatıyor, deliller neyi ortaya koyabilir ve hangi karşılık ölçülüdür? Britanya Kolumbiyası’ndaki karalama hukuku itibarı koruduğu gibi meşru eleştiriyi ve kamu yararına ilişkin ifadeleri de korur. Etkili bir yaklaşım ikisini de gözetmelidir.

Bir ifade hangi durumda karalayıcı olabilir?

Temel unsurlar şunlardır: Sözler makul bir kişinin gözünde davacının itibarını düşürmeye elverişli olmalı, davacıya ilişkin olmalı ve en az bir başka kişiye iletilmiş olmalıdır. Kanada Yüksek Mahkemesi bu çerçeveyi Grant v. Torstar Corp., 2009 SCC 61 kararında açıklamıştır; BC kararları da bu çerçeveden yararlanmaya devam eder.

Bağlam önemlidir. Mahkeme tek bir sözcüğü değil, sıradan bir okuyucunun yayının bütününden çıkaracağı anlamı değerlendirir. Bir yorum şirketi, işletme sahibini, bir çalışanı veya bunların birkaçını hedef alabilir. Davayı kimin açmasının uygun olduğunu belirlemek de incelemenin parçasıdır.

Bu unsurları kanıtlamak davanın kazanıldığı anlamına gelmez. Geçerli savunmalar talebi sonuçsuz bırakabilir. Bir işletme, bir ifade utandırıcı, haksız bir üslupla yazılmış veya satışlara zararlı diye mutlaka dava konusu olabileceğini varsaymamalıdır.

Görüş ile olgusal suçlama aynı şey değildir

İki varsayımsal yorumu karşılaştırın. “Hizmeti yavaş buldum, tekrar gitmem” kişisel bir değerlendirmedir. “İşletme sahibi imzamı taklit edip kaporamı çaldı” ise delillerle doğrulanabilecek veya çürütülebilecek ağır davranış iddiaları içerir.

Bu ayrım yararlıdır, ancak otomatik bir kural değildir. Bir görüş, açıklanmayan karalayıcı olgular ima edebilir; buna karşılık olgusal bir iddia esas itibarıyla doğruysa savunulabilir. Bir suç isnadına “bence” eklemek, onu kendiliğinden koruma altına almaz.

İtibara zarar veren suçlamanın özü esas itibarıyla doğruysa doğruluk tam bir savunmadır. Adil yorum, yani fair comment savunmasının ayrı koşulları vardır: İfade, kamu yararına ilişkin bir konuda, olgulara dayanan, yorum olduğu anlaşılabilen ve kanıtlanmış olgulardan hareketle bir kişinin dürüstçe dile getirebileceği bir görüş olmalıdır. Kötü niyet bu savunmayı geçersiz kılabilir. Koşullara göre, kamu yararına ilişkin bir konuda sorumlu iletişim gibi başka savunmalar da değerlendirilmelidir.

BC’den güncel bir örnek: her iki tarafın da delile ihtiyacı vardır

VinFast Auto Canada Inc. v. Ngo, 2026 BCSC 1420, Google müşteri yorumu değil Facebook paylaşımları hakkındaydı. Davacılar, paylaşımların kendilerini gerçeğe aykırı biçimde ağır kurumsal usulsüzlüklerle suçladığını ileri sürdü. Davalı, genellikle anti-SLAPP yasası olarak anılan BC Kamusal Katılımı Koruma Yasası kapsamında davanın erken aşamada reddini istedi.

Mahkeme, ifadelerin kamu yararına ilişkin konularla bağlantılı olduğunu kabul etti. Ancak inceleme burada bitmedi. Yargıç talebin esaslı dayanağını, ileri sürülen savunmaların delil temelini ve davanın sürmesi ile ifadenin korunmasına ilişkin karşıt kamu yararlarını değerlendirdi.

Sunulan dosya üzerinden mahkeme davalının başvurusunu reddederek davanın devamına izin verdi. Ağır suçlamaları doğrulayan delillerin eksikliğini ve itibara verilen zarara ilişkin delilleri vurguladı. Bu, karalama nedeniyle tazminata hükmeden nihai bir yargılama kararı değildi; her olumsuz işletme yorumunun dava açılarak kaldırılabileceğini de göstermiyor.

Çıkarılacak ders daha sınırlıdır: Konunun kamu yararına ilişkin olması yayına otomatik dokunulmazlık sağlamaz; yalnızca bir savunmanın adını söylemek de onu destekleyecek delilin yerini tutmaz.

Dava tehdidinde bulunmadan önce anti-SLAPP riskini anlayın

Tüketici yorumları kamu yararını ilgilendirebilir. Kamusal Katılımı Koruma Yasası’nın 4. maddesine göre davalı, böyle bir ifadeden kaynaklanan davanın erken aşamada reddini isteyebilir. İlk eşik aşılırsa davacı, davanın devamı için esasa, savunmalara ve kamu yararına ilişkin yasal koşulları sağlamalıdır.

Mali sonuçlar önemli olabilir. 7. madde, mahkeme uygun bulmadığına karar vermedikçe, ret başvurusunda başarılı olan kişiye genellikle yargılama giderlerinin tam tazmin esasıyla karşılanması hakkını verir. 8. madde de davanın kötü niyetle veya uygunsuz bir amaçla açıldığı durumlarda tazminata olanak tanır.

Bu hükümler, gerçekten hukuka aykırı saldırılara katlanmayı değil, dava açmadan önce dikkatli değerlendirme yapmayı gerektirir. Ölçülü bir avukat yazısı, her eleştiriyi işletmenin yasaklayabileceği bir şey gibi sunmak yerine somut sorunu ve savunulabilir çözüm talebini belirtmelidir.

Bildirmeden veya yanıtlamadan önce delilleri koruyun

  • Yorumun tamamını, bağlantısını, görünen hesap adını, puanını ve görünen tarihini kaydedin.
  • Düzenlemeleri, yanıtları, yeniden paylaşımları ve bağlantılı mesajları asıllarını değiştirmeden kayda alın.
  • İleri sürülen olaylarla ilgili faturaları, sözleşmeleri, ziyaret kayıtlarını veya yazışmaları koruyun.
  • Hizmeti iptal ederken ya da reddederken suçlamaya atıf yapan müşteriler gibi gerçek etkiye ilişkin delilleri saklayın.
  • Yazarın kimliği hakkında bildiklerinizi, yalnızca şüphelendiklerinizden ayırın.

Tanımadığınız bir hesap, yazarın hiç müşteri olmadığını kanıtlamaz. İsimsiz veya takma adla yapılan yayınlar, kimlik tespiti ve usul bakımından ek sorunlar doğurabilir. Delil temeli olmadan bir rakibi veya eski çalışanı kamuoyu önünde suçlamayın.

Gerçek zarara karşılık veren yanıtı seçin

Koşullara göre seçenekler arasında sakin bir kamuya açık yanıt, özel kanaldan açıklama veya düzeltme talebi, platforma bildirim, müzakere yoluyla çözüm ya da dava bulunabilir. Platformun kaldırma kuralları ile karalamanın hukuki ölçütleri aynı değildir.

Kendi görüşünüzü kamuya açık biçimde “kanıtlamak” için müşterinin gizli bilgilerini açıklamayın. Gerçek bir müşteriyi özel iletişim kanalına yönlendiren kısa bir yanıt, uzun bir çevrim içi tartışmadan daha uygun olabilir. Mesleki hizmet veren işletmeler gizlilik yükümlülüklerini de dikkate almalıdır.

Talep haklı bir temele dayanıyorsa avukat, davalıyı, savunmaları, delilleri, zamanaşımı sorunlarını ve gerçekçi hukuki çözümleri değerlendirebilir. Mahkemenin yargılama öncesinde hemen kaldırma kararı vereceğini veya içeriğin internette kalmasının her gün yeni bir zamanaşımı süresi başlatacağını varsaymayın.

Temel sonuç

Zarar veren bir yorum, olgulara dayalı ve ölçülü bir yanıt gerektirir. En uygun strateji, yorumdaki yıldız sayısından çok sözlerin anlamına, mevcut delillere ve itibar ile korunan ifade arasındaki dengeye bağlıdır.

Sinclair Centre Law LLP, Britanya Kolumbiyası’ndaki çevrim içi karalama ve ticari itibar uyuşmazlıklarını değerlendirebilir. Anlaşmazlığı tırmandırabilecek bir adım atmadan önce yayını ve ilgili kayıtları hazırlayarak 604-210-2009 numaralı Vancouver ofisimizi arayın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş değildir. Örnekler varsayımsaldır ve ele alınan güncel karar, sorumluluğu kesin olarak belirleyen bir hüküm değil, erken ret başvurusu hakkındadır.

Kaynaklar