مرور کلی
جدایی از همسر یا شریک زندگی (common-law partner) بیشک یکی از پراسترسترین تجربیاتی است که یک فرد میتواند از سر بگذراند. زمانی که پای یک حیوان خانگی محبوب در میان باشد، فشارهای عاطفی حتی بیشتر هم میشود. برای بسیاری از ساکنان بریتیش کلمبیا، سگها، گربهها و سایر حیوانات خانگی اعضای عزیز خانواده محسوب میشوند. با این حال، سیستم حقوقی از لحاظ تاریخی در انعکاس این واقعیت با مشکل مواجه بوده است. خوشبختانه، بهروزرسانیهای اخیر «قانون حقوق خانواده بریتیش کلمبیا» (British Columbia Family Law Act) نحوه رسیدگی دادگاهها به اختلافات بر سر حیوانات همدم را متحول کرده است. اگر در حال طی کردن مراحل جدایی هستید و میخواهید بدانید حیوان خانگی به چه کسی میرسد، درک این تغییرات قانونی جدید ضروری است.
قانون در گذشته چگونه عمل میکرد
تا همین اواخر، دادگاههای کانادا با حیوانات خانگی صرفاً بهعنوان دارایی شخصی برخورد میکردند. از دیدگاه قانون، یک سگ گلدن رتریور یا یک گربه نجاتیافته هیچ تفاوتی با یک قطعه مبلمان یا یک وسیله نقلیه نداشت. هنگام جدایی زوجها، قضات معمولاً با بررسی اینکه چه کسی هزینه واگذاری را پرداخته، نام چه کسی در فرم ثبتنام قید شده، یا چه کسی صورتحسابهای دامپزشکی را پرداخت کرده است، تعیین میکردند که حیوان خانگی به چه کسی میرسد. این رویکرد خشک و مبتنی بر مالکیت، اغلب به نتایج دلخراشی منجر میشد، زیرا نمیتوانست پیوند عاطفی عمیق میان انسانها و حیواناتشان را در نظر بگیرد.
رویکرد جدید بر اساس قانون حقوق خانواده
در اوایل سال ۲۰۲۴، بریتیش کلمبیا به اولین استان در کانادا تبدیل شد که قوانین حقوق خانواده خود را به طور خاص برای پرداختن به ماهیت منحصربهفرد حیوانات همدم اصلاح کرد. اصلاحات «قانون حقوق خانواده» به رسمیت میشناسد که حیوانات خانگی صرفاً اشیای بیجان نیستند. اگرچه آنها از نظر قانونی هنوز هم دارایی محسوب میشوند، اما اکنون دادگاهها باید هنگام تصمیمگیری در مورد مالکیت، عوامل مشخص و متنوعی را در رابطه با رفاه حیوان در نظر بگیرند. ذکر این نکته مهم است که این قوانین به طور خاص برای حیوانات همدم اعمال میشود، یعنی حیواناتی که عمدتاً برای همراهی نگهداری میشوند، و شامل سگهای راهنما، سگهای خدماتی، یا حیواناتی که برای اهداف کشاورزی یا تجاری نگهداری میشوند، نمیشود.
عواملی که دادگاه در نظر میگیرد
بر اساس قوانین بهروز شده، اگر شما و شریک زندگی سابقتان نتوانید بر سر اینکه چه کسی حیوان خانگی را نگه دارد به توافق برسید، دادگاه عالی (Supreme Court) یا دادگاه استانی (Provincial Court) بریتیش کلمبیا بر اساس چند عامل کلیدی تصمیمگیری خواهد کرد. تمرکز اصلی اکنون به سمت رفاه حیوان و واقعیتهای مربوط به مراقبت از آن تغییر یافته است.
دادگاه شرایطی را که حیوان همدم در آن خریداری یا به سرپرستی گرفته شده است، بررسی خواهد کرد. آنها همچنین میزان مراقبت هر یک از طرفین از حیوان را در طول رابطه ارزیابی میکنند. این شامل وظایف روزانه مانند غذا دادن، راه بردن، نظافت و بردن حیوان به دامپزشکی میشود.
علاوه بر این، قاضی هرگونه سابقه خشونت خانگی را در نظر خواهد گرفت. اگر شواهدی مبنی بر حیوانآزاری یا تهدید به آسیب رساندن به حیوان خانگی وجود داشته باشد، این موضوع به شدت بر تصمیم دادگاه تأثیر میگذارد تا اطمینان حاصل شود که حیوان در یک محیط امن قرار میگیرد.
یکی دیگر از عوامل حیاتی، رابطه بین حیوان همدم و فرزندان خانواده است. اگر کودکی پیوند عاطفی قوی با حیوان خانگی داشته باشد، دادگاه ممکن است تصمیم بگیرد که نگهداری حیوان در کنار کودک به نفع همه افراد درگیر است. در نهایت، دادگاه تمایل و توانایی هر یک از طرفین را برای مراقبت از نیازهای اولیه حیوان در آینده ارزیابی خواهد کرد.
آیا میتوانیم حضانت مشترک حیوان خانگی خود را بگیریم؟
یکی از سؤالات رایجی که زوجهای در حال جدایی میپرسند این است که آیا دادگاه میتواند دستور حضانت مشترک یک سگ یا گربه را صادر کند، مشابه کاری که برای فرزندان انجام میدهد؟ بر اساس مفاد جدید «قانون حقوق خانواده بریتیش کلمبیا»، دادگاه نمیتواند حکمی مبنی بر مالکیت مشترک یا تصرف مشترک یک حیوان همدم صادر کند. اگر قاضی مجبور به صدور حکم شود، باید مالکیت و تصرف انحصاری را به یکی از زوجین واگذار کند.
با این حال، این محدودیت تنها در مورد احکام دادگاه اعمال میشود. اگر شما و شریک زندگی سابقتان بتوانید در خارج از دادگاه به توافق برسید، کاملاً آزاد هستید که یک توافقنامه حضانت مشترک ایجاد کنید. بسیاری از زوجها با موفقیت بر سر برنامههایی توافق میکنند که در آن حیوان خانگی بین دو خانه جابهجا میشود، یا یک نفر مالکیت اصلی را حفظ کرده و دیگری حق ملاقات به دست میآورد.
توصیههای عملی برای صاحبان حیوانات خانگی در هنگام جدایی
اگر در حال گذراندن مراحل جدایی هستید و یک حیوان خانگی مشترک دارید، بهترین اقدام تقریباً همیشه این است که بدون مراجعه به دادگاه به توافق برسید. طرح دعوا در دادگاه پرهزینه و زمانبر است و تصمیم نهایی را به دست قاضی میسپارد که نه شما و نه حیوانتان را میشناسد.
برای محافظت از رابطه خود با حیوان خانگیتان، سعی کنید بر سر یک توافقنامه جدایی مذاکره کنید که به وضوح مسئولیتهای مالکیت و مراقبت را مشخص میکند. در صورت بالا بودن تنشها، میتوانید از فرایندهای میانجیگری یا حقوق خانواده مشارکتی (collaborative family law) برای تسهیل این گفتگوها استفاده کنید.
اگر پیشبینی میکنید که اختلافی پیش خواهد آمد، عاقلانه است که جمعآوری شواهد مربوط به نقش مراقبتی خود را آغاز کنید. سوابق مراجعات به دامپزشکی که در آنها حضور داشتهاید، رسیدهای غذای حیوان خانگی که خریداری کردهاید، و مدارک کلاسهای آموزشی که با حیوان گذراندهاید را نگه دارید.
مهمتر از همه، سعی کنید رفاه حیوان را در خط مقدم گفتگوهای خود قرار دهید. جدایی برای حیوانات خانگی نیز درست مانند انسانها دورانی گیجکننده و پراسترس است. با درک حقوق خود تحت «قانون حقوق خانواده بریتیش کلمبیا»ی بهروز شده و برخورد با این موقعیت با تمرکز بر رفاه حیوان خانگیتان، میتوانید این دوره گذار دشوار را با شفافیت و آرامش خاطر بیشتری طی کنید.