Leger v. Williams, 2026 BCCA 300: دادگاه تجدیدنظر بریتیش کلمبیا چارچوب جابهجاییهای یکجانبه تحت قانون حقوق خانواده را بازنگری کرد
در تاریخ ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۶، دادگاه تجدیدنظر بریتیش کلمبیا رأی خود را در پرونده Leger v. Williams, 2026 BCCA 300 صادر کرد و با پذیرش تجدیدنظرخواهی مادر، حکم دادگاه استانی را که وی را ملزم به بازگرداندن پسر خردسالش از نیوبرانزویک به ترس (Terrace) در بریتیش کلمبیا کرده بود، نقض نمود. دادگاه در رایی متفقالقول که توسط قاضی تجدیدنظر Fisher نگاشته شد (با حضور قضات تجدیدنظر Abrioux و DeWitt-Van Oosten)، حکم بازگشت را ابطال و موضوع را برای رسیدگی مجدد ارجاع داد. دادگاه استدلال کرد که قاضی نخستین به این پرونده بهعنوان چالشی در مورد «چرایی» ترک محل توسط مادر نگریسته است، به جای آنکه تحلیلی آیندهنگرانه از منافع عالیه (Best Interests) کودک ارائه دهد.
برای والدین در بریتیش کلمبیا، وکلای خانواده و هر کسی که با اختلافات ناشی از جابهجایی در شرایطی که هیچ حکم حضانت قبلی وجود ندارد مواجه است، این تصمیم یک اصلاحیه مهم در نحوه عملکرد مواد ۴۶ و ۴۷ قانون حقوق خانواده (Family Law Act) محسوب میشود.
وقایع پرونده
طرفین از سپتامبر ۲۰۲۳ تا مارس ۲۰۲۵ در یک رابطه مشترک بدون ازدواج رسمی (Marriage-like relationship) در منطقه ورودی Kitsumkalum در نزدیکی ترس، بریتیش کلمبیا زندگی میکردند. فرزند آنها در آوریل ۲۰۲۴ متولد شد. مادر اهل نیوبرانزویک و پدر اهل Kitsumkalum است. هیچ حکم دادگاه یا توافق مکتوب قبلی در مورد زمان مراقبت از فرزند (Parenting Time) وجود نداشت.
در ۳ مارس ۲۰۲۵، زمانی که کودک ۱۱ ماهه بود، مادر بدون اطلاع قبلی به پدر، همراه با فرزندش ترس را ترک کرد و به خانه خانوادهاش در نیوبرانزویک رفت. وی ادعا کرد که در طول رابطه تحت سوءرفتار روانی و عاطفی مستمر بوده است. در ۲۰ مارس ۲۰۲۵، پدر دادخواستی برای رسیدگی اولویتدار به امور والدین تحت بخش ۴ قانون حقوق خانواده در دادگاه استانی ثبت کرد و خواستار بازگشت کودک به ترس شد.
پس از برگزاری جلسه رسیدگی، قاضی دادگاه استانی در ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۵ حکم بازگشت صادر کرد و مادر را ملزم ساخت ظرف شش هفته کودک را به ترس بازگرداند. تجدیدنظرخواهی مادر در دادگاه عالی بریتیش کلمبیا در ۱۳ مارس ۲۰۲۶ رد شد (Leger v. Williams, 2026 BCSC 429). وی سپس اجازه تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر (Court of Appeal) را کسب نمود.
تصمیم دادگاه
دادگاه تجدیدنظر با پذیرش درخواست، حکم بازگشت را ابطال کرد. قاضی Fisher سه خطای همپوشان را در استدلال قاضی رسیدگیکننده شناسایی کرد.
نخست، قاضی اجازه داده بود که «دلایل مادر برای جابهجایی» بر کل تحلیل غلبه کند. طبق رویه پرونده Barendregt v. Grebliunas, 2022 SCC 22 و چارچوب دیرینه در پرونده Gordon v. Goertz, [1996] 2 SCR 27، انگیزه والدین برای جابهجایی تنها تا حدی مرتبط است که بر مصلحت کودک در آینده تأثیر بگذارد. این موضوع پیششرطی نیست که والدین متقاضی جابهجایی مجبور باشند پیش از بررسی ماهیت شرایط زندگی پیشنهادی، آن را اثبات کنند. همانطور که قاضی Fisher بیان کرد، قاضی نخستین «صرفاً بر دلایل جابهجایی تمرکز کرده و از تحلیل آیندهنگرانهای که قانون حقوق خانواده الزامی کرده، غافل مانده است» [بند ۶۲].
دوم، قاضی نتوانسته بود تحلیلی واقعی از منافع عالیه طبق ماده ۳۷ قانون حقوق خانواده انجام دهد. این تحلیل ماهیتی تطبیقی دارد: دادگاه ملزم است شرایط احتمالی کودک را در صورتی که در محل فعلی (جایی که والدین او را بردهاند) بماند، در مقابل شرایط احتمالی در صورت بازگشت، بسنجد. قاضی نخستین هیچکدام را به طور معناداری انجام نداده بود. او هیچ یافتهای درباره زندگی روزمره کودک در نیوبرانزویک، نوع مراقبتی که هر یک از والدین میتوانند ارائه دهند، یا امکانسنجی عملی اجرای زمان مراقبت برای پدر از فاصله ترس، ارائه نکرد.
سوم، قاضی به طور ضمنی فرض کرده بود که اگر حکم بازگشت صادر شود، مادر همراه با کودک به ترس بازخواهد گشت؛ فرضی که مستقیماً با ماده (b)(2)46 قانون حقوق خانواده در تضاد است. این ماده دادگاه را از در نظر گرفتن این موضوع که «آیا سرپرستی که قصد جابهجایی دارد، بدون کودک جابهجا خواهد شد یا خیر» منع میکند. این قاعده قانونی از مراقبتکنندگان اصلی، به ویژه کسانی که مدعی خشونت خانوادگی هستند، در برابر فشارهای قضایی برای ماندن در یک مکان محافظت میکند.
دادگاه تجدیدنظر از صدور حکم جایگزین خودداری کرد. از آنجا که یافتههای مناسبی در مورد مصلحت کودک ثبت نشده بود، راهکار مقتضی ارجاع پرونده به دادگاه استانی برای رسیدگی مجدد بر اساس سوابق کامل ادله بود.
پیامد این رأی برای موکلان در بریتیش کلمبیا
پرونده Leger قانون جدیدی وضع نمیکند، اما یادآوری قاطعی است بر نحوه اجرای قانون حقوق خانواده زمانی که یکی از والدین پیش از صدور هرگونه حکمی، همراه با کودک جابهجا میشود.
اگر قصد جابهجایی با فرزند خود را دارید، یا اگر والدین دیگر اخیراً بدون هماهنگی فرزند شما را به مکان دیگری منتقل کرده است، فرصت برای دریافت مشاوره صحیح کوتاه است. برای تعیین وقت مشاوره اولیه با تیم حقوق خانواده ما، با Sinclair Centre Law تماس بگیرید.
- پرسش آغازین همیشه مصلحت کودک در آینده است، نه اینکه آیا والدین دلایل «به اندازه کافی خوب» برای ترک محل داشتهاند یا خیر.
- ماده (b)(2)46 به این معناست که دادگاهها باید پرونده را همانگونه که هست تحلیل کنند (با حضور والدین در محلی که اعلام کردهاند زندگی خواهند کرد)، نه اینکه فرض کنند والدین در صورت تحت فشار قرار گرفتن، عقبنشینی میکنند.
- در مواردی که ادعای خشونت خانوادگی مطرح است، دادگاهها باید این ادعاها را بهعنوان بخشی از عوامل ماده ۳۸ بررسی کنند، نه اینکه با تمرکز بر مکانیسمهای جابهجایی، از آنها عبور کنند.
- برای والدینی که فرزندشان جابهجا شده است، این پرونده هشداری است که حکم بازگشت صرفاً به دلیل غافلگیری یا اقدام یکجانبه صادر نخواهد شد؛ بلکه شرایط پیشنهادی والدینِ جابهجا شده باید بر اساس شایستگیهای خودش سنجیده شود.